Sólarupprás í skammdeginu
24. nóvember 2011 klukkan 19:48
Jæja, þá styttist í áramótin og maður kemst að því að ýmislegt er ennþá eftir á dagskrá ársins. Humm.
Annars held ég að tölvan mín sé eitthvað á móti því að ég tjái mig á íslenskar vefsíður því þegar ég ætlaði loksins að setja nokkur orð á þessa síðu þá hurfu þau jafnharðan út í buskann. En nú sé ég að ekki þýðir að kenna síðunni um heldur leggjast í samanburðarrannsóknir á stillingum á vafranum, sagði sá gamli þennan morguninn.
Beðið eftir matsveppum
02. ágúst 2011 klukkan 11:27
Þá er það sumarið 2011. Ég er í sumarfríi og slökun heima hjá mér.
Það stendur til að safna matsveppum, lerkisvepp og furusvepp, hreinsa þá og þurrka og selja og afla þannig fé í ferðasjóð bekkjar dóttur minnar. Eitthvað til að auka fjölbreytnina frá því að selja einungis klósettpappír og þvottaefni. Nú vantar aðallega sveppina.
Á sunnudaginn fór ég í könnunarleiðangur í Naustaborgir sem eru norðan við Kjarnaskóg en sunnan við golfvöll bæjarins og þar er þokkalega ungur lerki- og furuskógur sem er frekar aðgengilegur. Niðurstaðan var að einstaka lerkitré væri komið með sveppaldin í kringum sig en það væri of lítið og of strjált ennþá til þess að það þýddi að kenna fólki að tína matsveppi. Í nótt rigndi svo nú gæti farið að rætast úr þessu um næstu helgi.
En ég gekk fram á votlendið sem Akureyrarbær er að endurheimta, Naustaflóa, og tókst að blotna í annan fótinn á ferð minni yfir það. Við uppfyllinguna eða stífluna var þyrping af dauðum og deyjandi trjám sem litu út eins og fenjaviður. Flottur efniviður fyrir sveppi næstu árin. En þótt sveppauppskeran væri rýr þá safnaði ég nokkrum blómum, sem ég hyggst súpa seiðið af í vetur .... sagði sá gamli og fékk sér meira jasmínte líklega hingað komið frá Kína.
Sveppabókin - Helgi Hallgrímsson
02. desember 2010 klukkan 10:30
Það er ekki á hverjum degi sem ég skrepp á mannfagnaði í öðrum landsfjórðungum en í gær um hádegi lögðum við fjögur saman af stað akandi frá Akureyri áleiðis til Egilsstaða á útgáfuhátíð Sveppabókarinnar og Náttúrumæraskrár Fljótsdalshéraðs. Þetta er önnur útgáfuhátíðin ætluð heimamönnum á Héraði, en sú fyrsta var haldin í Reykjavík þann 5. nóvember með pompi og prakt.
Máttarvöldin buðu upp á ótrúlega fagurt sólarlag þar sem við brunuðum yfir öræfin í átt til Egilsstaða. Rauðbleik ský sigldu innan um önnur sem voru gyllt og appelsínugul í sólarlaginu meðan fjallahringinn í austri bar við fjólubláan og bleikan himin.
Fagnaðurinn var haldinn í Hlymsdölum sem er samkomustaður gamla fólksins á Egilsstöðum og nágrenni og er (eins og segir í ljóði eftir Frank Zappa) „conveniently placed“ handan við götuna sem Helgi býr við. Dóttir Helga skipulagði fagnaðinn og tengdasonur hans seldi bækur Helga.
Steinunn Ásmundsdóttir stjórnaði fagnaðinum, börn sungu og fulltrúi sveitarfélagsins Fljótsdalshéraðs kynnti Náttúrumæraskrána sem Helgi samdi en hana má sjá á netinu. Helgi sagði frá því hvernig hann fékk áhuga á að læra náttúrufræði og frá skólagöngu sinni á Héraði þegar hann var ungur drengur. Í þá daga var fátt um bækur á heimili hans og þegar hann komst yfir Flóru Íslands opnaðist nýr heimur. Það er alltaf gaman að hlusta á Helga segja frá. Helgi hafði valið nokkur ljóð flest tengd Héraði sem söngkona söng á milli atriða. Skarphéðinn Þórisson hélt ræðu og vitnaði m.a. í skrif Egils Helgasonar á bloggi sínu um Sveppabókina. Því næst lýsti ég því hvernig ég hefði orðið sveppafræðingur og að ég hefði flutt til Akureyrar til þess að nýta þá undirstöðu sveppafræði sem Helgi hefði byggt þar. Þegar gestir höfðu gert sér að góðu veitingar sem m.a. voru sveppir ofan á áleggi á ristuðu brauði og alveg sveppalausar vöfflur, þá héldum við aftur heim. Á heimleiðinni buðu máttarvöldin upp á stjörnur í úrvali og um 22:30 var mér skilað heim að loknum löngum bíltúr í góðum félagsskap.
Máttarvöldin buðu upp á ótrúlega fagurt sólarlag þar sem við brunuðum yfir öræfin í átt til Egilsstaða. Rauðbleik ský sigldu innan um önnur sem voru gyllt og appelsínugul í sólarlaginu meðan fjallahringinn í austri bar við fjólubláan og bleikan himin.
Fagnaðurinn var haldinn í Hlymsdölum sem er samkomustaður gamla fólksins á Egilsstöðum og nágrenni og er (eins og segir í ljóði eftir Frank Zappa) „conveniently placed“ handan við götuna sem Helgi býr við. Dóttir Helga skipulagði fagnaðinn og tengdasonur hans seldi bækur Helga.
Steinunn Ásmundsdóttir stjórnaði fagnaðinum, börn sungu og fulltrúi sveitarfélagsins Fljótsdalshéraðs kynnti Náttúrumæraskrána sem Helgi samdi en hana má sjá á netinu. Helgi sagði frá því hvernig hann fékk áhuga á að læra náttúrufræði og frá skólagöngu sinni á Héraði þegar hann var ungur drengur. Í þá daga var fátt um bækur á heimili hans og þegar hann komst yfir Flóru Íslands opnaðist nýr heimur. Það er alltaf gaman að hlusta á Helga segja frá. Helgi hafði valið nokkur ljóð flest tengd Héraði sem söngkona söng á milli atriða. Skarphéðinn Þórisson hélt ræðu og vitnaði m.a. í skrif Egils Helgasonar á bloggi sínu um Sveppabókina. Því næst lýsti ég því hvernig ég hefði orðið sveppafræðingur og að ég hefði flutt til Akureyrar til þess að nýta þá undirstöðu sveppafræði sem Helgi hefði byggt þar. Þegar gestir höfðu gert sér að góðu veitingar sem m.a. voru sveppir ofan á áleggi á ristuðu brauði og alveg sveppalausar vöfflur, þá héldum við aftur heim. Á heimleiðinni buðu máttarvöldin upp á stjörnur í úrvali og um 22:30 var mér skilað heim að loknum löngum bíltúr í góðum félagsskap.
Ófrosinn þetta árið
10. september 2010 klukkan 22:00
Í fyrrasumar fór ég í Vaglaskóg morguninn eftir fyrsta næturfrostið (22. ág. 2009) og fann gaddfreðin aldin einhvers kempings (Agaricus sp.) við beygju á skógarstígnum sem liggur að staðnum þar sem við tínum kóngssvepp. Ákvað að hafa auga með staðnum í framtíðinni og þann 27. ágúst sl. fann ég tvö kornung aldin skammt frá stígnum. Lítil von að geta greint tegundina með svo ungum eintökum en ég tók þau með er ég tróð mér inn í ógrisjaðan greniskóginn og sagði karlinum að ég myndi fara upp í gegnum skóginn og hitta hann í rjóðri nokkru ofar. Ekki var ég fyrr komin almennilega inn í skógarjaðarinn en ég sé blasa við tvö fullvaxin aldin kempingins í skógarbotninum. Þetta voru ekki lítil aldin, það yngra með 16,5 cm breiðan hatt.
Framhald síðla sumars
08. september 2010 klukkan 21:44
Svona fer þegar menn eru á facebook samskiptavefnum og fá töluverða útrás þar fyrir tjáningu á opinberum vettvangi.
En sem sagt, ég er búin í sumarleyfis- sveppasöfnunarferð á Suðurland. Og í Surtsey með viðkomu í Heimaey.
En nú er framhald myndanna af sveppnum á karlaspar-stubbnum komið í myndasafn síðunnar og orðið ljóst að þetta er slöttblekill eða Coprinus atramentarius, blekillinn sem hindrar niðurbrot alkóhóls, sé hans neytt og hefur að sagt er antabu
s áhrif. (Framhald 10. sept.)
Svona fór um sjóferð þá. Það sem ég hélt upphaflega að yrði hópur af smáum bleksveppum varð hópur af stórum bleksveppum. Slöttblekill er næst stærstur af þeim sem hér vaxa.
Nokkru eftir að myndin var tekin fór ég út í garð með fötu og gúmmíhanska og hreinsaði þessi illa lyktandi, rotnandi sveppaldin burt úr garðinum.
Svo hélt fjölskyldan suður á land á vit ættingjanna og kom ekki aftur fyrr en seint í ágúst. Skömmu seinna tók að bera á klösum ungra aldina slöttblekils og í þetta sinn komu þau upp kringum stubbinn en líka nokkuð frá honum. Þann 3. sept. voru þau ung og hress en í dag fóru þau öll í safnhauginn, tvær kúfaðar 5 l fötur. Ég er viss um að ræturnar eru orðnar töluvert rotnaðri og léttari í sér en þær voru sem ég gróf upp í fyrrahaust.
En sem sagt, ég er búin í sumarleyfis- sveppasöfnunarferð á Suðurland. Og í Surtsey með viðkomu í Heimaey.
En nú er framhald myndanna af sveppnum á karlaspar-stubbnum komið í myndasafn síðunnar og orðið ljóst að þetta er slöttblekill eða Coprinus atramentarius, blekillinn sem hindrar niðurbrot alkóhóls, sé hans neytt og hefur að sagt er antabu
s áhrif. (Framhald 10. sept.)Svona fór um sjóferð þá. Það sem ég hélt upphaflega að yrði hópur af smáum bleksveppum varð hópur af stórum bleksveppum. Slöttblekill er næst stærstur af þeim sem hér vaxa.Nokkru eftir að myndin var tekin fór ég út í garð með fötu og gúmmíhanska og hreinsaði þessi illa lyktandi, rotnandi sveppaldin burt úr garðinum.
Svo hélt fjölskyldan suður á land á vit ættingjanna og kom ekki aftur fyrr en seint í ágúst. Skömmu seinna tók að bera á klösum ungra aldina slöttblekils og í þetta sinn komu þau upp kringum stubbinn en líka nokkuð frá honum. Þann 3. sept. voru þau ung og hress en í dag fóru þau öll í safnhauginn, tvær kúfaðar 5 l fötur. Ég er viss um að ræturnar eru orðnar töluvert rotnaðri og léttari í sér en þær voru sem ég gróf upp í fyrrahaust.
Tilveran og sveppir
18. júlí 2010 klukkan 20:54
Þá er komið að því að aldin sveppa taka að spretta upp, þroskast og dreifa gróum sínum. Og tekið að styttast í sumarleyfi sveppafræðingsins þegar hann strýkur út í náttúruna og kemur heim með sveppi.
Annars þarf maður ekki alltaf að fara langt til þess að fylgjast með sveppum bera aldin. Garðurinn kringum húsið mitt og næsta nágrenni bjóða upp á þokkalegt úrval af tegundum. Við létum fella tvær aspir fyrir nokkrum árum, eftir að þær höfðu tórt barkskornar í á annað ár. Eins og getið er um í færslunni hér á undan þá vex lagðblekill upp af rotnandi rótarkerfi þeirra um alla grasflöt, einkum þar sem skuggsælt er.
Á laugardagsmorgun kom ég auga á þéttan hnapp af ungum aldinum einhvers blekils austan undir stubbi karlasparinnar. Það er svo sem ekki alveg útilokað að þarna sé lagðblekill að spretta upp þótt mér þyki líklegra að það sé einhver önnur blekilstegund. Á myndinni sést asparstubburinn og sveppaþyrpingin fyrir neðan miðju hægra megin.
Sé litið á sveppina þá voru þeir brúnleitir og ákaflega litlir á
laugardagsmorguninn.
Í morgun eins og sést á neðri myndinni voru sumir þeirra heldur stærri þótt ekki muni miklu. Það verður fróðlegt að sjá hvaða blekill þetta er, en þó nokkrar tegundir vaxa á rotnandi viðarleifum eða í viðarkurli.
Af þyngd minni er það að frétta að ég hef rokkað þetta í 84-85,5 kg undanfarið. Sýni yfirleitt ábyrgt mataræði nema milli kl. 17 og 18 þegar ég sporðrenni einhverju orkuríku fyrir kvöldmatinn.
Undanfarið hef ég boðið upp á salatblöð og grænkál úr grænmetisbeðum sem ég gerði úr safnhaug blönduðum mold, borðum sem urðu afgangs hjá grannkonu minni þegar sólpallur hennar var smíðaður og plasti utan af rúmdýnu sem keypt var handa dóttur minni. Svínvirkar og kálið vex ágætlega.
Bloggfæðin stafar af því að ég fór að nota facebook samskiptavefinn og tjái mig þar um hitt og þetta. En ég er að hugsa um að segja eitthvað um sveppi næstu vikur.
Lifið heil.
Annars þarf maður ekki alltaf að fara langt til þess að fylgjast með sveppum bera aldin. Garðurinn kringum húsið mitt og næsta nágrenni bjóða upp á þokkalegt úrval af tegundum. Við létum fella tvær aspir fyrir nokkrum árum, eftir að þær höfðu tórt barkskornar í á annað ár. Eins og getið er um í færslunni hér á undan þá vex lagðblekill upp af rotnandi rótarkerfi þeirra um alla grasflöt, einkum þar sem skuggsælt er.
Á laugardagsmorgun kom ég auga á þéttan hnapp af ungum aldinum einhvers blekils austan undir stubbi karlasparinnar. Það er svo sem ekki alveg útilokað að þarna sé lagðblekill að spretta upp þótt mér þyki líklegra að það sé einhver önnur blekilstegund. Á myndinni sést asparstubburinn og sveppaþyrpingin fyrir neðan miðju hægra megin.Sé litið á sveppina þá voru þeir brúnleitir og ákaflega litlir á
laugardagsmorguninn. Í morgun eins og sést á neðri myndinni voru sumir þeirra heldur stærri þótt ekki muni miklu. Það verður fróðlegt að sjá hvaða blekill þetta er, en þó nokkrar tegundir vaxa á rotnandi viðarleifum eða í viðarkurli.
Af þyngd minni er það að frétta að ég hef rokkað þetta í 84-85,5 kg undanfarið. Sýni yfirleitt ábyrgt mataræði nema milli kl. 17 og 18 þegar ég sporðrenni einhverju orkuríku fyrir kvöldmatinn.
Undanfarið hef ég boðið upp á salatblöð og grænkál úr grænmetisbeðum sem ég gerði úr safnhaug blönduðum mold, borðum sem urðu afgangs hjá grannkonu minni þegar sólpallur hennar var smíðaður og plasti utan af rúmdýnu sem keypt var handa dóttur minni. Svínvirkar og kálið vex ágætlega.
Bloggfæðin stafar af því að ég fór að nota facebook samskiptavefinn og tjái mig þar um hitt og þetta. En ég er að hugsa um að segja eitthvað um sveppi næstu vikur.
Lifið heil.
Lagðblekill
08. júní 2010 klukkan 10:34
Lagðblekill er afar efnilegur sveppur sem er að brjóta niður rætur alaskaaspar í garðinum mínum. Myndin er tekin vorið 2009 en þá um haustið gróf ég holu í grennd við stubbinn og komst að því að ræturnar voru farnar að fúna. Þessi þarfa lífvera vinnur verk sín í hljóði en aldinin skjótast upp úr jörðinni í stórum klumpum.
Blíða og fyrirlestur heima
28. apríl 2010 klukkan 10:27
Villisveppir á barrnálabeði - sveppavertíðin 2009 fyrirlestur haldinn kl. 12:15 í dag 28. apríl í stofu R-312 á Borgum.
Stakk nefinu út fyrir dyrnar og rölti úr Borgum, þar sem ég eyði virkum dögum, og yfir í háskólann þar sem ég festi laumulega upp auglýsingu á tveim stöðum þar sem hver sem betur getur er hvattur til að eyða hádeginu í það að hlusta á mig segja frá sveppum og sýna myndir af þeim. Veðrið var orðið huggulega sumarlegt allt í einu.
Mér gengur ekkert með spikið sem ég eignaðist í ársbyrjun og í morgun vó ég 83,4 kg.
Annars er ég nú óðum að fara í matjurtaræktun. Þegar hlýnar örlítið meira ætla ég með hjólbörurnar mínar í garðlandið, raka beðin og setja skít í þau. Svo hefst ræktunin líklega um uppstigningardag ... sagði sá gamli og sveppslegi þennan morguninn.
Stakk nefinu út fyrir dyrnar og rölti úr Borgum, þar sem ég eyði virkum dögum, og yfir í háskólann þar sem ég festi laumulega upp auglýsingu á tveim stöðum þar sem hver sem betur getur er hvattur til að eyða hádeginu í það að hlusta á mig segja frá sveppum og sýna myndir af þeim. Veðrið var orðið huggulega sumarlegt allt í einu.
Mér gengur ekkert með spikið sem ég eignaðist í ársbyrjun og í morgun vó ég 83,4 kg.
Annars er ég nú óðum að fara í matjurtaræktun. Þegar hlýnar örlítið meira ætla ég með hjólbörurnar mínar í garðlandið, raka beðin og setja skít í þau. Svo hefst ræktunin líklega um uppstigningardag ... sagði sá gamli og sveppslegi þennan morguninn.
Vorleysingar
11. apríl 2010 klukkan 11:08
Það voraði í gær. Fyrst var lítilsháttar rigning og við mæðgur gengum út á Glerártorg og frökenin fékk sér regnhlíf og ég keypti bolonese kryddblöndu og kanilstangir í Tiger. Þessi kryddblanda ætluð fyrir pastasósu er einstaklega fín í grænmetisblöndur ásamt skvettu af sojasósu og ég uppgötvaði hana fyrir nokkrum vikum og var að endurnýja birgðirnar. Þar sem ég vil helst kaupa krydd í einföldum umbúðum og á nóg af ílátum undir það (undan pottagaldrakryddi) þá skipti ég við Tiger.
Svo komst ég að því að Ítalir sníða kápur þannig að þær þrengja að herðabreiðu kvenfólki. Eftir að hafa fjárfest í vistum fórum við heim og snæddum hádegismat og héldum svo niður í bæ.
Þar keyptum við heilmikið af fötum bæði gæruskinnshúfu á mig og pils á dótturina auk annars. Við hlið gæruskinnshúfunnar voru lúffur úr lituðu selskinni, langhærðar og rauðar á belginn en svartar efst. Mikið svakalega voru þær flottar og mann langaði til að klappa þeim. Það var sama fyrirtækið sem framleiddi þær og gerði leðurhanskana sem ég keypti mér í fyrrasumar í Reykjavík.
Svo þegar ég gekk heim úr leiðangrinum þá var alveg stytt upp og orðið hlýtt. Varð um 15 stiga hiti síðdegis þannig að ég gaf safnhaugnum sinn skammt og bætti við veturgömlu laufi undan limgerðinu og hirti möl sem varð eftir þegar snjófjallið mitt hvarf.
Svo þyngdist ég auðvitað um páskana, orðin 83,5 kg þessa vikuna. Passar þegar ég var farin að sjá 81,9 kg stöku sinnum í lok lönguföstu.
Bíllinn fór að leka olíu um daginn og dvaldi á verkstæði um páskana en er nú kominn aftur og virðist olían haldast á sínum stað.
Þetta bílleysi varð til þess að við hjónin tókum strætó númer 2 í vinnuna eða gengum. Þannig að ég hef fengið heldur meira súrefni fyrir vikið.
Svo er svo gaman að sjá fuglana komna aftur og hlýjan blæinn syngja um eyrun ... sagði sá gamli þennan morguninn.
Svo komst ég að því að Ítalir sníða kápur þannig að þær þrengja að herðabreiðu kvenfólki. Eftir að hafa fjárfest í vistum fórum við heim og snæddum hádegismat og héldum svo niður í bæ.
Þar keyptum við heilmikið af fötum bæði gæruskinnshúfu á mig og pils á dótturina auk annars. Við hlið gæruskinnshúfunnar voru lúffur úr lituðu selskinni, langhærðar og rauðar á belginn en svartar efst. Mikið svakalega voru þær flottar og mann langaði til að klappa þeim. Það var sama fyrirtækið sem framleiddi þær og gerði leðurhanskana sem ég keypti mér í fyrrasumar í Reykjavík.
Svo þegar ég gekk heim úr leiðangrinum þá var alveg stytt upp og orðið hlýtt. Varð um 15 stiga hiti síðdegis þannig að ég gaf safnhaugnum sinn skammt og bætti við veturgömlu laufi undan limgerðinu og hirti möl sem varð eftir þegar snjófjallið mitt hvarf.
Svo þyngdist ég auðvitað um páskana, orðin 83,5 kg þessa vikuna. Passar þegar ég var farin að sjá 81,9 kg stöku sinnum í lok lönguföstu.
Bíllinn fór að leka olíu um daginn og dvaldi á verkstæði um páskana en er nú kominn aftur og virðist olían haldast á sínum stað.
Þetta bílleysi varð til þess að við hjónin tókum strætó númer 2 í vinnuna eða gengum. Þannig að ég hef fengið heldur meira súrefni fyrir vikið.
Svo er svo gaman að sjá fuglana komna aftur og hlýjan blæinn syngja um eyrun ... sagði sá gamli þennan morguninn.
Suður á land
18. mars 2010 klukkan 09:11
Í kvöld flýg ég suður með tunglskin í hjarta...
Á morgun, föstudag, heldur Náttúrufræðistofnun ársfund sinn og þar ætla ég að segja frá því hvað sveppir séu margvíslega fjölbreyttir og einkar líffræðilegir. Komin með myndefnið og er að æfa ræðuna sem þarf að fylgja með.
Það er nákvæmlega ekkert að frétta af jólaspikinu. Ég léttist örlítið í síðustu viku og svo þyngdist ég jafn mikið í þessari viku og vó 82,8 kg á þriðjudaginn. Má segja að ég sé fín í viðhaldinu en alveg áhugalaus um alvarlegt mataræði. Hins vegar voraði skyndilega og gangstéttir á Eyrinni farnar að koma undan snjónum þannig að ég hef nú tvisvar í vikunni stokkið fram úr og klætt mig og farið út og hlaupið við fót í kortér einn stuttan hring um nágrennið (í stað þess að grípa reyfarann af náttborðinu). Maður nær fínu súrefni fyrir daginn þannig ... sagði hinn upprennandi fyrirlesari og íhugði hvaða sveppasögur hentuðu best á ársfundi stofnunarinnar.
Á morgun, föstudag, heldur Náttúrufræðistofnun ársfund sinn og þar ætla ég að segja frá því hvað sveppir séu margvíslega fjölbreyttir og einkar líffræðilegir. Komin með myndefnið og er að æfa ræðuna sem þarf að fylgja með.
Það er nákvæmlega ekkert að frétta af jólaspikinu. Ég léttist örlítið í síðustu viku og svo þyngdist ég jafn mikið í þessari viku og vó 82,8 kg á þriðjudaginn. Má segja að ég sé fín í viðhaldinu en alveg áhugalaus um alvarlegt mataræði. Hins vegar voraði skyndilega og gangstéttir á Eyrinni farnar að koma undan snjónum þannig að ég hef nú tvisvar í vikunni stokkið fram úr og klætt mig og farið út og hlaupið við fót í kortér einn stuttan hring um nágrennið (í stað þess að grípa reyfarann af náttborðinu). Maður nær fínu súrefni fyrir daginn þannig ... sagði hinn upprennandi fyrirlesari og íhugði hvaða sveppasögur hentuðu best á ársfundi stofnunarinnar.
